Schildklier en afvallen: waarom het moeizaam gaat

Je eet niet meer dan vroeger en je beweegt misschien zelfs meer. Toch kruipt je gewicht omhoog, je bent moe en je hebt het sneller koud dan anderen. Dan denk je al snel aan je schildklier. En stelt je huisarts vast dat die te langzaam werkt, dan hoop je dat de kilo's door de pillen vanzelf verdwijnen.

Dat valt vaak tegen. Een trage schildklier kan je zwaarder maken, maar volgens onderzoek gaat het vaak om een paar kilo. Een deel daarvan is bovendien vocht. Hier lees je hoeveel je schildklier echt met je gewicht doet en hoe je het verschil met de overgang ziet. Ook lees je hoe je je medicijn het best inneemt en hoe je afvalt als je goed bent ingesteld.

Inhoudsopgave

1. Wat je schildklier met je gewicht doet
2. Hoeveel kilo komt echt door je schildklier?
3. Waarom je met je medicijn maar een paar kilo kwijtraakt
4. Schildklier of overgang?
5. Slik je medicijn elke dag op dezelfde manier
6. Hashimoto: wat je zelf wel en niet kunt doen
7. Aankomen na een te snelle schildklier
8. Zo val je af als je goed bent ingesteld
9. Goede waarden en toch moe
10. Wanneer je je huisarts belt
11. Veelgestelde vragen
12. Persoonlijk advies

Wat je schildklier met je gewicht doet

Je schildklier zit aan de voorkant van je hals. Hij maakt hormonen die je lichaam helpen om energie uit je eten te halen. Dat proces heet je stofwisseling. Werkt je schildklier te langzaam, dan komen er te weinig van die hormonen in je bloed. Alles in je lichaam gaat dan wat trager.

Thuisarts noemt de klachten die daarbij horen: je hebt het snel koud, je wordt zwaarder, je voelt je sloom of moe en je kunt moeilijk poepen. Ook je haar en je huid kunnen droog worden, en je kunt meer haar verliezen.

Je huisarts stelt een trage schildklier vast met bloedonderzoek. Daarbij kijkt de huisarts naar twee waarden. Vrij T4 is het schildklierhormoon zelf, en daarvan zit er dan te weinig in je bloed. TSH is het signaal dat je hersenen naar je schildklier sturen. Merken je hersenen dat er te weinig hormoon is, dan maken ze extra TSH aan. Een hoge TSH met een lage vrij T4 past dus bij een schildklier die te langzaam werkt.

Bij een te snel werkende schildklier gebeurt het omgekeerde. Dan val je af terwijl je goed eet, klopt je hart snel, zweet je veel en slaap je slecht. Deze blog gaat vooral over een trage schildklier, want juist dan lukt afvallen vaak niet. Verderop lees je wel wat er met je gewicht gebeurt nadat een snelle schildklier is behandeld.

Hoeveel kilo komt echt door je schildklier?

In 2012 verscheen een Deens overzichtsartikel over schildklier en gewicht. Bij kleine verschillen in hoe goed je schildklier werkt, gaat het om hooguit 5 kilo verschil in gewicht. Dat is niet niks. Meestal verklaart het dus geen 15 of 20 kilo die er in een paar jaar bij is gekomen.

Bij een duidelijk trage schildklier houdt je lichaam ook vocht vast in je weefsels. Dat heet myxoedeem. Volgens dezelfde onderzoekers komt het gewichtsverlies na de behandeling van een trage schildklier doordat je dat vocht weer kwijtraakt.

Wat betekent dat voor jou? Je schildklier kan een deel van je extra gewicht verklaren, maar meestal niet alles. De rest kan door andere dingen komen, zoals wat en hoeveel je eet, hoeveel je beweegt, hoe je slaapt en de overgang. Daar kun je zelf iets aan doen, ook als je schildklier niet meewerkt.

Waarom je met je medicijn maar een paar kilo kwijtraakt

Werkt je schildklier te langzaam, dan krijg je meestal levothyroxine. Dat is schildklierhormoon in een pil. Het vult aan wat je eigen schildklier niet meer maakt. Meestal slik je het de rest van je leven.

Wat er met je gewicht gebeurt als je ermee begint, is bekeken in een kleine Deense studie uit 2011. De onderzoekers volgden een jaar lang twaalf mensen bij wie net een trage schildklier was vastgesteld. Ze maakten aan het begin en aan het eind een scan van hun lichaam. Het gewicht daalde gemiddeld van 83,7 naar 79,4 kilo. Dat verlies zat alleen in de vetvrije massa. De vetmassa bleef vrijwel gelijk. De stofwisseling in rust ging wel omhoog. De onderzoekers denken dat de deelnemers vooral het vocht kwijtraakten dat hun lichaam door het hormoontekort had vastgehouden.

Het ging maar om twaalf mensen, dus je kunt dit niet één op één op jezelf toepassen. Het past wel bij het Deense overzichtsartikel uit 2012: het gewichtsverlies na de behandeling komt vooral door vocht. Wat daarna nog over is, moet je op de gewone manier kwijtraken.

Levothyroxine is dus geen afslankpil. Meer slikken dan je arts voorschrijft is niet veilig. Apotheek.nl waarschuwt dat hartkloppingen, een onrustig gevoel, diarree, veel zweten en afvallen kunnen betekenen dat je dosis te hoog is. Pas je dosis daarom nooit zelf aan.

Geef het ook tijd. Volgens Thuisarts merk je pas na een aantal weken dat je medicijn helpt. In het begin laat je elke 6 weken bloed prikken en past je huisarts de hoeveelheid zo nodig aan. Het zoeken naar de goede dosis kan soms maanden duren.

Schildklier of overgang?

Rond je vijftigste haal je twee dingen makkelijk door elkaar. Ook in de overgang kun je zwaarder worden en meer haar verliezen, schrijft Thuisarts. Door opvliegers en nachtelijk zweten slaap je misschien slechter, en dan voel je je overdag moe of somber. Dat lijkt sterk op de klachten van een trage schildklier.

Een duidelijk verschil zit in het bloedonderzoek. Of je in de overgang bent, kun je volgens Thuisarts niet met een bloedtest vaststellen. Die uitslag is niet betrouwbaar. De werking van je schildklier kan je huisarts wel meten, met TSH en vrij T4.

Er zijn ook klachten die vooral bij de overgang horen. Je menstruatie verandert: je wordt vaker of minder vaak ongesteld, of je verliest meer bloed. De meeste vrouwen krijgen opvliegers. De overgang begint meestal ergens tussen je veertigste en zestigste, en gemiddeld zijn vrouwen 51 als ze voor het laatst ongesteld zijn.

Het kan ook allebei tegelijk meespelen. Twijfel je, vertel je huisarts dan welke klachten je hebt en vraag of het zinvol is om je schildklierwaarden in je bloed te laten meten. Komt je extra gewicht vooral door de overgang, lees dan hoe afvallen in de overgang anders werkt dan vroeger.

Slik je medicijn elke dag op dezelfde manier

Levothyroxine werkt het best als je het elke dag op dezelfde manier inneemt. Over het beste moment verschillen de adviezen een beetje:

• Thuisarts adviseert om je pil één keer per dag met water in te nemen, rond dezelfde tijd en op een lege maag. Dus een half uur voor je ontbijt, of minstens 2 uur na je avondeten.
• Apotheek.nl zegt dat je levothyroxine met of zonder eten mag innemen, zolang je het elke dag op hetzelfde moment en op dezelfde manier doet. Neem je het met eten, dan kan een iets hogere dosis nodig zijn. Neem het in ieder geval niet in met melk.

Over één ding zijn ze het eens: neem het elke dag op dezelfde manier in. Wil je je vaste moment veranderen, overleg dat dan eerst met je arts, want je waarden kunnen erdoor verschuiven.

Sommige middelen zorgen ervoor dat je lichaam minder levothyroxine opneemt. Apotheek.nl noemt onder andere:

• Maagzuurbinders, zoals tabletten met calciumcarbonaat of magnesiumhydroxide.
• Tabletten met calcium of magnesium. Neem levothyroxine minstens 2 uur vóór of 4 uur ná zo'n tablet. Let hierop als je in de overgang calcium slikt voor je botten.
• IJzertabletten en multivitamines met ijzer. Neem die minstens 2 uur na je levothyroxine. Een ijzertablet met vertraagde afgifte (MGA of retard op de verpakking) mag je helemaal niet samen met levothyroxine gebruiken. Overleg dan met je arts.

Gebruik ook steeds hetzelfde merk. Volgens Thuisarts zit er in het ene merk meer schildklierhormoon dan in het andere, of neemt je lichaam het sneller of langzamer op. En laat je bloed prikken op een vast tijdstip, als het kan voordat je je pil slikt.

Waarom dit in een blog over afvallen staat? Is je dosis niet goed, dan kunnen je klachten, zoals moeheid, terugkomen. En als je moe bent, is bewegen en gezond eten vaak lastiger.

Hashimoto: wat je zelf wel en niet kunt doen

Meestal komt een trage schildklier door de ziekte van Hashimoto. Bij deze ziekte valt je afweer je eigen schildklier aan. Die maakt daardoor steeds minder hormoon, tot hij uiteindelijk helemaal stopt. Zo'n ziekte heet een auto-immuunziekte.

Thuisarts is daar duidelijk over: aan een schildklier die te langzaam werkt, kun je zelf niets doen. Er zijn wel voedingsschema's en supplementen die beloven dat ze je schildklier 'opladen'. Wees daar voorzichtig mee. Zelfzorgmiddelen met jodium, zoals zeewier, kelp, visoliecapsules en multivitamines met jodium, kunnen invloed hebben op de hoeveelheid schildklierhormoon in je bloed. Thuisarts noemt jodium zelfs een van de mogelijke oorzaken van een trage schildklier. Gebruik je zoiets, vertel het dan aan je huisarts of apotheker.

SchildklierNL zegt dat er geen speciaal dieet is voor mensen met een schildklieraandoening. Het advies is hetzelfde als voor iedereen: eet gezond en gevarieerd, en sluit geen voedingsmiddelen bij voorbaat uit.

Wat je wel zelf in de hand hebt: je medicijn trouw innemen, je controles laten doen en je leefstijl zo inrichten dat je gewicht de goede kant op gaat. Daarover lees je verderop meer.

Aankomen na een te snelle schildklier

Een te snelle schildklier komt meestal door de ziekte van Graves, ook een auto-immuunziekte. Je wordt dan behandeld in het ziekenhuis, vaak met een medicijn dat je schildklier remt. Vaak krijg je daar levothyroxine bij. Ook na een behandeling met radioactief jodium of een operatie moet je vaak schildklierhormoon slikken.

Wat daarna gebeurt, overvalt veel mensen. Volgens het Deense overzichtsartikel komen veel mensen die voor een snelle schildklier zijn behandeld, méér aan dan ze tijdens hun ziekte waren kwijtgeraakt. Hoe dat precies komt, was toen nog niet helemaal duidelijk.

Herken je dit? Kijk dan eerlijk naar wat en hoeveel je nu eet. Tijdens je ziekte verbrandde je lichaam meer, en misschien eet je nog steeds zoals toen. Bespreek het ook met je arts in het ziekenhuis, zeker als je snel aankomt.

Zo val je af als je goed bent ingesteld

Slik je de goede hoeveelheid schildklierhormoon, dan is het tekort aangevuld. De meeste mensen hebben dan geen klachten meer, schrijft Thuisarts. Vanaf dat moment werkt afvallen voor jou hetzelfde als voor iedereen. Een speciaal schildklierdieet heb je niet nodig.

Waar je wel op let:

• Geen crashdieet. Een heel streng dieet is voor veel mensen lastig vol te houden. Kies voor een manier van eten die je over een jaar nog steeds prettig vindt.
• Eiwit bij elke maaltijd. Volgens het Voedingscentrum heb je eiwit nodig voor je spieren, en het verzadigt meer dan koolhydraten en vetten. Bij het afvallen helpt genoeg eiwit ook om minder spierweefsel te verliezen. Denk aan kwark, eieren, peulvruchten, vis of kip.
• Een half bord groente. Zo eet je je vol zonder veel calorieën.
• Bewegen en spieren trainen. Wandel of fiets stevig, in totaal minstens tweeënhalf uur per week, verspreid over meerdere dagen. Doe daarnaast minstens twee keer per week oefeningen voor sterkere spieren en botten. Dat is het advies van de Gezondheidsraad. Begin klein als je moe bent. Een stevige dagelijkse wandeling telt al mee.
• Slaap en rust. Slaap je slecht, dan ben je overdag eerder moe. Een vast slaapritme kan helpen.

Onze tip: weeg jezelf één keer per week, op een vast moment. Zo zie je beter hoe het gaat.

Wil je weten waarom een snellere stofwisseling niet met een trucje te krijgen is? Lees dan onze blog over je stofwisseling versnellen. Wil je hulp om dit vol te houden, zonder streng dieet? Daarbij helpen we je in de 6-weken reset.

Goede waarden en toch moe

Soms zegt je huisarts dat je bloeduitslag goed is, terwijl jij je nog steeds niet fit voelt. Thuisarts schrijft daarover: met de goede dosis hebben de meeste mensen geen klachten meer, maar sommigen houden klachten.

Zijn je bloedwaarden al langer dan 6 maanden goed en heb je nog steeds erge klachten? Dan stuurt je huisarts je door naar een internist-endocrinoloog in het ziekenhuis. Dat is een specialist in hormonen, ook die van je schildklier.

Kijk ook naar andere oorzaken van moeheid. In de overgang kun je heftiger ongesteld worden en veel bloed verliezen. Daardoor kun je bloedarmoede krijgen, met moeheid en duizeligheid als klachten. Ook slecht slapen door opvliegers kost energie. Lukt afvallen niet terwijl je goed bent ingesteld? Lees dan welke andere oorzaken er kunnen zijn.

Wanneer je je huisarts belt

Slik je levothyroxine? Thuisarts raadt aan om je huisarts te bellen als je een of meer van deze dingen merkt:

• Je valt af terwijl je goed eet.
• Je voelt je onrustig, angstig of snel geïrriteerd.
• Je voelt pijn of druk op je borst.
• Je hart klopt veel sneller dan normaal.
• Je slaapt slecht, hebt hoofdpijn, zweet veel of hebt diarree.

Dit kunnen tekenen zijn dat je te veel schildklierhormoon in je bloed hebt. Neem ook contact op als je klachten van een trage schildklier erger worden of terugkomen, of als je zwanger wilt worden of zwanger bent.

Ook als je aankomt of je juist beter voelt: stop nooit op eigen houtje met je medicijn. De kans is groot dat je klachten dan terugkomen.

Veelgestelde vragen

Kun je afvallen met een trage schildklier?

Ja, dat kan. Als je goed bent ingesteld, gelden voor afvallen dezelfde dingen als voor ieder ander: gezond eten met genoeg eiwit en groente, elke dag bewegen en goed slapen.

Hoeveel kilo kom je aan door een trage schildklier?

Dat verschilt per persoon. Volgens onderzoek gaat het bij kleine verschillen in schildklierwerking om hooguit 5 kilo. Bij een duidelijk trage schildklier is een deel van het extra gewicht vocht dat je lichaam vasthoudt.

Val je af van levothyroxine?

Vaak maar een paar kilo. In een kleine Deense studie daalde het gewicht in een jaar gemiddeld van 83,7 naar 79,4 kilo. Volgens de onderzoekers was dat vooral vocht, want de vetmassa bleef vrijwel gelijk. Levothyroxine is geen afslankmiddel, en meer slikken dan voorgeschreven is gevaarlijk.

Mag je levothyroxine bij het ontbijt innemen?

Thuisarts adviseert een lege maag: een half uur voor je ontbijt of minstens 2 uur na je avondeten. Volgens Apotheek.nl mag het ook met eten, als je het maar elke dag op hetzelfde moment en op dezelfde manier doet en niet met melk. Wil je je moment veranderen, overleg dan eerst met je arts.

Wat moet je niet eten bij een trage schildklier?

Volgens SchildklierNL bestaat er geen speciaal dieet voor mensen met een schildklieraandoening. Eet gezond en gevarieerd en sluit niet zomaar voedingsmiddelen uit. Wees wel voorzichtig met supplementen met jodium, zoals zeewier en kelp. Neem calcium-, magnesium- en ijzertabletten niet tegelijk met je levothyroxine in.

Hoe weet ik of het mijn schildklier is of de overgang?

Dat zie je niet aan je klachten alleen, want moeheid, aankomen en haarverlies passen bij allebei. Je huisarts kan de werking van je schildklier meten met TSH en vrij T4. Of je in de overgang bent, kun je niet met een bloedtest vaststellen. Opvliegers en een veranderende menstruatie wijzen eerder op de overgang.

Persoonlijk advies

Ben je goed ingesteld en lukt afvallen toch niet? Vertel ons in een vrijblijvend gesprek wat je al hebt gedaan en waar het vastloopt. Je medicijn en je controles blijven bij je huisarts. Wij kijken samen met je naar eten, bewegen en herstel, en of de 6-weken reset bij je past. Plan een kennismakingsgesprek.

Bronnen

• Klachten van een te langzaam werkende schildklier, vaststellen met TSH en vrij T4, meestal door de ziekte van Hashimoto, zelfzorgmiddelen met jodium als mogelijke oorzaak, je kunt er zelf niets aan doen, behandeling met levothyroxine. Bron: Thuisarts, Mijn schildklier werkt te langzaam (geverifieerd 5 november 2026).
• Innemen één keer per dag met water op een lege maag, elke 6 weken bloed prikken bij het instellen, hetzelfde merk blijven gebruiken, bloed prikken voor inname, sommige mensen houden klachten, verwijzing naar een internist-endocrinoloog bij erge klachten na 6 maanden goede waarden, wanneer bellen. Bron: Thuisarts, Ik krijg een medicijn voor een te langzaam werkende schildklier (geverifieerd 5 november 2026).
• Levothyroxine met of zonder eten, elke dag op hetzelfde moment en op dezelfde manier, niet met melk; bij een te hoge dosis hartkloppingen, onrust, diarree, zweten en afvallen; maagzuurbinders, calcium, magnesium en ijzer verminderen de opname; ijzer met vertraagde afgifte niet samen gebruiken; een remmer bij een snelle schildklier wordt vaak met levothyroxine gecombineerd; niet zelf stoppen. Bron: Apotheek.nl (KNMP), levothyroxine, bijgewerkt 16 juni 2026 (geverifieerd 5 november 2026).
• Kleine verschillen in schildklierwerking hangen samen met tot 5 kilo verschil in gewicht; gewichtsverlies na de behandeling van een duidelijk trage schildklier komt door het kwijtraken van vocht; veel mensen die behandeld zijn voor een snelle schildklier komen meer aan dan ze kwijt waren. Bron: Laurberg e.a., European Thyroid Journal 2012, PubMed 24783015 (geverifieerd 5 november 2026).
• Twaalf mensen een jaar gevolgd na de start van levothyroxine: gewicht van 83,7 naar 79,4 kilo, verlies alleen in de vetvrije massa, vetmassa vrijwel gelijk, stofwisseling in rust hoger; de onderzoekers stellen voor dat het verlies door vocht komt. Bron: Karmisholt e.a., Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 2011, PubMed 20926526 (geverifieerd 5 november 2026).
• Te snelle schildklier: afvallen terwijl je goed eet, meestal door de ziekte van Graves, behandeling in het ziekenhuis, ook met radioactief jodium of een operatie. Bron: Thuisarts, Mijn schildklier werkt te snel en Ik krijg een behandeling voor een te snel werkende schildklier (geverifieerd 5 november 2026).
• Overgang: zwaarder worden, haarverlies, slecht slapen door opvliegers, 8 van de 10 vrouwen hebben opvliegers, bloedarmoede door veel bloedverlies, een bloedtest voor de overgang heeft geen zin, begin tussen 40 en 60 jaar, menopauze gemiddeld op 51 jaar. Bron: Thuisarts, Ik ben in de overgang (geverifieerd 5 november 2026).
• Geen specifiek dieet bij een schildklieraandoening, eet gezond en gevarieerd, sluit geen voedingsmiddelen bij voorbaat uit. Bron: SchildklierNL, Voeding (geverifieerd 5 november 2026).
• Volwassenen minstens 150 minuten per week matig of zwaar intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen, en minstens twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten. Bron: Gezondheidsraad, Beweegrichtlijnen 2017, via Kenniscentrum Sport & Bewegen (geverifieerd 5 november 2026).
• Eiwit is nodig voor de opbouw van spieren, verzadigt meer dan koolhydraten en vetten, en beperkt bij het afvallen het verlies aan spierweefsel. Bron: Voedingscentrum, Eiwitten (geverifieerd 5 november 2026).